De komende drie jaar bereiken bijna tweehonderd windturbines op Nederlands bodem het einde van hun levensduur. Ze worden dan afgebroken, maar er is wereldwijd weinig kennis over duurzame demontage, recycling en hergebruik van onderdelen. In het consortium DecomCockpit werken vier Zuid-Hollandse mkb-bedrijven samen aan volledig circulaire verwerking van on- en offshore windturbines, waaronder Jansen Recycling Group.
‘Die tweehonderd turbines zijn er meer dan er worden bijgebouwd’, vertelt Maarten Lobrecht, Project Manager Energy Transition bij ECHT. Windparkbeheerders zoals Eneco en Vattenfall schrijven aanbestedingen uit voor de ontmanteling. Ze vragen daarbij steeds vaker advies over duurzame verwerkingsmethoden. ‘Nu gaan de meeste onderdelen nog naar het buitenland, waar ze tegen een lage prijs worden vernietigd. ECHT buigt zich al jaren over de vraag: hoe maken we circulaire materiaalverwerking mogelijk én rendabel? Daar geven we met DecomCockpit antwoord op: we creëren meerwaarde voor elkaar en daarmee voor windparkeigenaren.’
Elkaar aanvullen en versterken
De partners creëren die meerwaarde door samen een recycleketen te vormen, waarbij ieder zich op de eigen schakel richt. De keten begint bij ECHT, dat klanten adviseert over duurzame verwerking van het materiaal in de turbines en de opdrachten binnenhaalt. ECHT verzorgt daarnaast de volledige projectcoördinatie, het klantcontact en de materiaalinspectie. ‘In een turbine zitten tientallen verschillende kabels, motoren, generators, olie en andere onderdelen’, licht Maarten toe. ‘Daarom maken we ruim voor de demontage van iedere turbine een materiaalpaspoort.’
“Jansen en CRC zijn net als ECHT frontrunners op het gebied van duurzaamheid”
– Maarten Lobrecht, Manager Energy Transition bij ECHT
Frontrunners in duurzaamheid
Met het materiaalpaspoort bepaalt ECHT of de onderdelen geschikt zijn voor hergebruik of reparatie. Pas als dat niet gaat, kijken ze naar recyclemogelijkheden. ‘Jansen en CRC maken de recycling zo duurzaam mogelijk’, vertelt Maarten. ‘We zijn alle drie frontrunners op het gebied van duurzaamheid. Jansen levert de hoogste kwaliteit staalsortering en -recycling van Nederland – en kwaliteit betekent duurzaamheid. Kwalitatief materiaal gaat tenslotte langer mee. Hetzelfde geldt voor CRC.’ Sif sloot later op eigen initiatief aan en vergroot de scope van het consortium naar offshore windparken.
Recycling wieken grootste uitdaging
Het verwerken van de wieken, ook wel bladen, vormt de grootste uitdaging voor duurzame verwerking. ‘Tot voor kort verdwenen die onder de grond’, vertelt Sylvia van CRC. Een complicerende factor is dat turbines steeds groter worden. ‘Modernere turbines hebben langere bladen, die meer energie opwekken, maar al na tien tot vijftien jaar aan vervanging toe zijn.’ De unieke technologie van CRC maakt recycling van de bladen voor het eerst mogelijk.
Verkleinen, opslaan en gefaseerd aanleveren
Jansen Recycling Group deelt de wieken op in kleinere stukken en levert ze in de juiste grootte aan bij CRC. ‘Metaal uit windmolens verwerken we vaker, maar met composiet hadden we nog nooit iets gedaan’, erkent Peter Roest, Chief Operations Officer bij Jansen. ‘Een pilotproject met vijf enorme turbines van Eneco bewees dat het kan.’ De metaalverwerker biedt CRC ook opslagruimte voor grote projecten, zoals partijen turbinebladen. ‘Windparken bestaan soms uit wel zestig molens. De bladen daarvan leveren we verkleind en gefaseerd aan bij CRC.’
Horizon Europe en REACT EU
Het plan voor het consortium ontstond in 2021, na gesprekken tussen InnovationQuarter, TNO en SmartPort (de kennishub van de Rotterdamse haven). Mede dankzij het Energie & Klimaat-programma van InnovationQuarter bemachtigde DecomCockpit verschillende subsidies. Zo kregen ECHT en Jansen Recycling Group vanuit het Horizon Europe-programma financiële support om verschillende recyclemethodes voor turbinebladen te testen. CRC ontving via InnovationQuarter en lokale partners ruim een miljoen euro uit het REACT EU-fonds, waarmee ze hun eerste pilot afrondden.
Just Transition Fund
Het kapitaal van zo’n € 1,5 miljoen dat het JustTransitionFund van de EU deze maand toekent verdelen de consortiumpartners onderling. CRC zet het in voor technologie om het recyclaat nog beter af te stemmen op de marktvraag. Jansen bekostigt er deels de apparatuur mee voor het verkleinen van de wieken. En ECHT gebruikt het voor samenwerkingen met marktpartijen en de overheid, om continuïteit in de materiaalpaspoorten te creëren. ‘Er zijn nu veel verschillende materiaalpaspoorten in omloop’, licht Maarten toe. ‘Een gevaar voor goede recycling. We willen daarom een specifiek paspoort wettelijk verplichten.’
Meerwaarde samenwerking
De vier partners zien de samenwerking als meerwaarde voor hun dienstverlening aan klanten. ‘We vullen elkaar prachtig aan’, vindt Peter. ‘Deelnemen aan een consortium vraagt om een goede inschatting van je positie in het geheel: dat je niet het maximale voor jezelf wil bemachtigen, maar durft te denken in het belang van de gemeenschap. Ik denk dat die mindset onmisbaar is voor verduurzaming, op alle vlakken.’
InnovationQuarter als aanjager
Peter hecht daarom veel waarde aan de connecties die InnovationQuarter tot stand brengt. ‘Dat doen ze goed. Ze weten hoe je een samenwerking aanzwengelt en nemen vooral in het begin de lead. Nu alles draait, kunnen we altijd bellen voor advies of om te sparren.’ Maarten: ‘Vooral voor vragen rondom subsidieverstrekking hebben we nu veel aan InnovationQuarter. Ze weten hoe je dat slim aanpakt.’
“Als je kiest voor een duurzame ontmanteling, betaalt zich dat altijd terug.”
– Peter Roest, Chief Operations Officer bij Jansen Recycling Group
Complete windparken verwerken
Afzonderlijk hebben de partners al verschillende turbines circulair verwerkt. De volgende stap is het gezamenlijk verwerken van windparken. ‘We richting ons daarbij op twee vragen’, specificeert Peter. ‘Hoe kunnen we dat zo efficiënt mogelijk doen? En hoe krijgen we onze opdrachtgevers zo ver dat ze direct naar DecomCockpit komen voor advies, inspecties en materiaalverwerking? Nog te vaak speelt de prijs een doorslaggevende rol bij aanbestedingen. Dat moet veranderen. Als je kiest voor een duurzame ontmanteling, betaalt zich dat altijd terug.’
Nieuwe wetgeving
Maarten deelt die visie. ‘Het doorverkopen van turbineonderdelen voor hergebruik levert het meeste op.’ Om windparkeigenaren daarvan te overtuigen, wil hij de zichtbaarheid van het consortium vergroten. ‘Daartoe proberen we ook de Europese wetgeving te laten meebewegen. We hebben al geregeld dat vanaf 2025 materiaalpaspoorten verplicht zijn en composiet niet meer naar de stort mag.’
Consortium vergroten
Tot slot wil Maarten het consortium verder uitbreiden. ‘Bijvoorbeeld met kabelverwerkers, aannemers en kraanbedrijven die de turbines op duurzame wijze afbreken, maar ook met kennis- en onderzoeksinstellingen. Door de samenwerking bellen we elkaar veel sneller op. Met nog meer ketenpartners creëren we extra meerwaarde voor elkaar en voor opdrachtgevers.’
Recycling van windparken met DecomCockpit